FleetPlanning

Kennisdepot

Welke plansoftware kan rekenen én uitleggen? Een overzicht

Door Maarten Alta · 30 oktober 2026

Bijna elke leverancier van plansoftware zegt inmiddels "AI". Achter dat ene woord zitten heel verschillende dingen. Voor de vraag die ertoe doet, "kan het systeem uitleggen hoe het tot een planning komt?", zie ik vier soorten oplossingen.

Dit overzicht is geen ranglijst en niet volledig. Ik noem voorbeelden die ik tegenkwam; de markt verandert snel.

1. Rekenmotoren met ingebouwde uitleg

De rekenmotor zelf houdt bij waarom de planning is zoals hij is: welke regels knellen, hoeveel elke regel kost, en waarom een order niet is ingepland. De uitleg staat in tabellen en scores, niet in gewone taal.

Voorbeeld: Timefold. Een open-source planningsmotor waarmee softwarebouwers planningen maken voor onder meer ritten en roosters. De score van een planning wordt uitgesplitst per regel, en twee planningen zijn met elkaar te vergelijken. Dit is vooral de basis waar andere software op bouwt.

Geschikt als: je software laat bouwen of je leverancier vraagt waar zijn uitleg vandaan komt.

2. Rekenmodel met een taalmodel erbovenop

Hier leest een taalmodel de uitkomst van het rekenmodel en legt die uit. Bij een wat-als-vraag past het taalmodel de rekenopdracht aan, laat het rekenmodel opnieuw rekenen, en vertelt het verschil.

Voorbeeld: Microsoft OptiGuide. Een onderzoeksproject uit 2023 dat precies dit doet, en dat Microsoft inzet in de planning van zijn eigen datacenters. Belangrijk detail: de bedrijfsgegevens hoeven daarbij niet naar het taalmodel. Het is geen pakket voor transporteurs, maar het laat zien dat de aanpak in de praktijk werkt.

3. Routeplanners waar je je eigen AI-assistent op aansluit

Steeds meer routeplanners hebben een standaardkoppeling (MCP) waarmee je een assistent als Claude of ChatGPT direct met de planner laat werken. De assistent zet je wensen om in regels, de planner rekent, de assistent legt uit.

Voorbeeld: Routing24. Een routeplanner voor bezorging en service. Per order die niet is ingepland krijgt de assistent de reden, wat er zou moeten wijken om hem wel in te plannen, en wat dat kost.

Let op: veel van deze koppelingen laten de assistent alleen orders invoeren en het rekenen starten. Uitleg over het waarom krijgt de assistent dan niet. Vraag ernaar.

4. TMS met een ingebouwde AI-assistent

De grote transportmanagementsystemen bouwen zelf assistenten in die vragen beantwoorden en soms ook handelingen uitvoeren.

Voorbeelden:

  • Soloplan CarLo liet op de IAA Transportation 2026 een AI-assistent voor planners zien die vragen beantwoordt en ook zelf handelingen kan uitvoeren, plus een standaardkoppeling voor externe AI-toepassingen.
  • Transporeon (onderdeel van Trimble) bouwt zijn TMS uit met AI-gestuurde planning.
  • Locus werkt met AI-agenten die zelf orders, ritten en vervoerders afhandelen, en met een gesprekslaag waarin de planner wat-als-vragen stelt.

Hoe ver de uitleg gaat, verschilt sterk. Een assistent die antwoorden geeft is nog geen assistent die uitlegt waarom.

Zo test je het in een demo

  1. Laat een niet-ingeplande order verklaren. Zoek daarna de reden terug in het scherm.
  2. Stel een wat-als-vraag. Vraag of er opnieuw is gerekend, of dat het taalmodel een schatting gaf.
  3. Vraag wat rekent en wat praat. Kosten, accu en rijtijden horen uit het rekenmodel te komen.
  4. Test met elektrische trucks. Kan de uitleg over accuniveau, laadmomenten en de netaansluiting gaan?
  5. Vraag waar je gegevens heen gaan. Welk taalmodel, van welke leverancier, en wat gebeurt er met je data?

Meer demovragen staan in Plansoftware kiezen: 10 vragen voor je leverancier. Gaat het om een nieuw TMS, lees dan ook Programma van eisen voor plansoftware bij een elektrische vloot. En de achtergrond: Rekenen en vertellen.

Bronnen

Wat betekenen de veranderingen voor jouw bedrijf en je planners?

Een eerste gesprek is vrijblijvend. Je hoort binnen twee werkdagen van me.

Neem contact op