Zo laat je je planningssysteem uitleggen: vijf soorten vragen

Nu plansoftware steeds vaker een AI-assistent heeft, verandert de vraag. Niet meer "wat kan het systeem?", maar "wat vraag ik het?". Een assistent is zo goed als de vragen die je stelt. Deze vijf soorten vragen helpen je het meeste uit het gesprek te halen.

1. De waarom-vraag

"Waarom staat order 4711 niet ingepland?"

Een goed antwoord noemt de regel die knelt: een tijdvenster, de rijtijd van de chauffeur, het laadvermogen, of de accu. Een vaag antwoord als "dat was niet optimaal" is geen uitleg.

Elektrisch: "Waarom laadt truck 12 om 11.00 uur en niet in de pauze?"

2. De wat-als-vraag

"Wat gebeurt er als truck 7 om 6.00 uur vertrekt in plaats van 7.00 uur?"

Hier hoort het systeem opnieuw te rekenen. Vraag dat ook: "Heb je dit opnieuw doorgerekend?"

Elektrisch: "Wat als de laadpaal bij klant X vandaag defect is?"

3. De vergelijk-vraag

"Wat is het verschil tussen het voorstel van vanochtend en dit voorstel?"

Handig als je zelf ritten hebt verschoven: wat kost jouw aanpassing, en welke regels raakt hij?

4. De wat-kost-het-vraag

"Wat kost het als we klant Y toch vandaag bedienen?"

Het antwoord moet uit een berekening komen: extra kilometers, uren, heffing, energie. Zo onderbouw je een keuze richting klant of directie.

Elektrisch: "Wat kost het als truck 3 onderweg snellaadt in plaats van op het depot?"

5. De vertel-het-door-vraag

"Leg in drie zinnen aan de chauffeur uit waarom zijn rit vandaag anders loopt."

Of: "Vat voor de directie samen waarom de kosten per stop deze week hoger zijn." Hier is een taalmodel op zijn sterkst: het verhaal voor de juiste lezer.

Drie controles bij elk antwoord

1. Waar komt dit getal vandaan? Uit het rekenmodel, of een schatting van het taalmodel?
2. Kan ik het terugvinden? De regel die knelt, moet ook in het scherm staan.
3. Klopt het met wat ik weet? De klant die op dinsdag later opengaat, staat niet in de data. Jij weet dat wel.

Oefenen

Goede vragen stellen is een vaardigheid, en die leer je door te doen. Op de AI-dag van de opleiding Gecertificeerd E-Fleet Planner plan je met een AI-routeplanner een echte dag waarin van alles misgaat, en oefen je precies dit.

Lees ook: Rekenen en vertellen en Laadtijd als rusttijd.